- Giới thiệu các khái niệm
1.1 Tài sản số là tài sản theo quy định của Bộ luật Dân sự, được thể hiện dưới dạng dữ liệu số, được tạo lập, phát hành, lưu trữ, chuyển giao và xác thực bởi công nghệ số trên môi trường điện tử. (theo điều 46 Luật Công nghiệp công nghệ số)
1.2 Tài sản mã hóa là một loại tài sản số mà sử dụng công nghệ mã hóa hoặc công nghệ số có chức năng tương tự để xác thực đối với tài sản trong quá trình tạo lập, phát hành, lưu trữ, chuyển giao. Tài sản mã hoá không bao gồm chứng khoán, các dạng số của tiền pháp định và tài sản tài chính khác theo quy định của pháp luật về dân sự, tài chính. (theo khoản 2, Nghị Quyết 05/2025 Về việc triển khai thí điểm thị trường tài sản mã hoá tại Việt Nam)
1.3 Blockchain (Công nghệ chuỗi – khối) là hệ thống cơ sở dữ liệu cho phép lưu trữ và truyền tải thông tin dưới dạng các khối (Block) và được liên kết với nhau bằng mã hóa. Mỗi khối chứa thông tin về một giao dịch và khi một khối mới được thêm vào, chúng sẽ được liên kết với nhau, tạo thành một chuỗi liên tục (Chain). Mô hình này hiểu đơn giản như các chuỗi khối liên kết với nhau, khối sau lấy thông tin khối trước để tạo thành một mắt xích không thể phá vỡ hay thay đổi. Đặc biệt, công nghệ Blockchain có tính phi tập trung. Tức là, không có bất kỳ trung gian hay tổ chức nào có quyền kiểm soát hệ thống này.
Mỗi người tham gia vào mạng lưới Blockchain đều có thể xác minh giao dịch, đảm bảo sự minh bạch và an toàn tuyệt đối cho giao dịch điện tử.
- Năm 1982 kiểu giao thức giống như Blockchain đầu tiên được nhà mật mã học David Chaum đề xuất. Tiếp theo đó vào năm 1991 thì Stuart Haber, W.Scott Stornetta đã viết về những công việc mà họ làm trên Consortiums.
- Năm 2008 Mật danh Satoshi Nakamoto (có thể là một cá nhân hoặc một tổ chức bí mật) mới là người đã phát minh và triển khai mạng lưới Blockchain đầu tiên sau khi triển khai đồng tiền kỹ thuật số đầu tiên trên thế giới đó là Bitcoin.
1.4 Crypto (hay còn gọi là cryptocurrency) còn được biết đến với nhiều cách gọi như: tiền mã hóa, tiền điện tử, tiền kỹ thuật số, coin… Crypto được các dự án trên Blockchain phát hành, nó tồn tại dưới dạng kỹ thuật số, được lưu trữ thông qua các ứng dụng ví trên smartphone hoặc máy tính, qua các phần mềm. Crypto được giao dịch trên hệ thống trực tuyến và được hạch toán.
1.5 Coin: Đồng tiền kỹ thuật số có Blockchain riêng (như BTC, ETH).
1.6 Token: Tài sản số hoạt động trên Blockchain của một nền tảng khác (ví dụ: USDT chạy trên Ethereum).
1.7 Altcoin: Tất cả các loại tiền mã hóa thay thế Bitcoin.
1.8 Stablecoin: Tiền ổn định, loại tiền số gắn giá trị với tài sản thực (như USD, vàng) để giảm biến động.
1.9 Ethereum (ETH) là một nền tảng blockchain phi tập trung, mã nguồn mở, nổi tiếng với khả năng chạy hợp đồng thông minh (smart contracts) và ứng dụng phi tập trung (dApps) mà không cần bên trung gian. Ra mắt năm 2015, đây là hệ sinh thái blockchain lớn nhất, cho phép xây dựng tài chính phi tập trung.
2. Động thái của các quốc gia trên thế giới về tiền điện tử
2.1 Nhóm các quốc gia chấp nhận tiền điện tử
El Salvador là quốc gia đầu tiên trên thế giới chấp nhận Bitcoin làm phương tiện thanh toán hợp pháp vào năm 2021. Cộng hòa Trung Phi đã chấp nhận Bitcoin như một phương tiện thanh toán hợp pháp vào quý 2/2022.
2.2 Nhóm các quốc gia có thái độ “thân thiện” với tiền điện tử
Các quốc gia có chính sách thân thiện với tiền điện tử bao gồm: Australia, Hàn Quốc, Nhật Bản, Singapore, New Zealand, Angola, Costa Rica, Ecuador, Lebanon, Thổ Nhĩ Kỳ, Iran, Argentina, Pakistan, Chile, Malaysia, Thái Lan… Nhìn chung nhóm này có chính sách thân thiện để truy thu thuế và giám sát thị trường nhằm phát triển hài hoà.
Tại Mỹ: ngày 6/3/2025, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ban hành sắc lệnh hành pháp thiết lập kho dự trữ tiền điện tử
3. Tình hình thị trường tiền điện tử tại Việt Nam
3.1 Về thị trường
Theo báo cáo của công ty phân tích blockchain Chainalysis, giá trị giao dịch tiền số tại Việt Nam ước đạt 220-230 tỉ USD trong giai đoạn từ tháng 7-2024 đến tháng 6-2025, trung bình hơn 600 triệu USD/ngày.
Con số này đưa Việt Nam vào nhóm thị trường tiền số lớn thứ ba ở khu vực châu Á – Thái Bình Dương, chỉ sau Ấn Độ và Hàn Quốc, đồng thời chiếm gần 10% tổng giá trị giao dịch khu vực.
Theo thống kê năm 2023 Việt Nam đứng thứ 3 thế giới về chỉ số chấp nhận tiền điện tử. Đến năm 2025, Việt Nam đứng thứ 4 về chỉ số này.
3.2 Về khung pháp lý tài sản mã hoá, tài sản số, tài sản ảo tại Việt Nam
- Ngày 14/6/2025, Quốc hội khóa XV đã chính thức thông qua Luật Công nghiệp Công nghệ số. Với hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2026 (một số điều áp dụng từ 1/7/2025), đạo luật được đánh giá là bước ngoặt chiến lược, từng bước đưa Việt Nam trở thành trung tâm công nghệ số toàn cầu. Luật đã thể chế hóa Nghị quyết 57, Nghị quyết 59, Nghị quyết 68 của Bộ Chính trị tạo hành lang pháp lý mạnh mẽ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển kinh tế số nhanh, mạnh và bền vững.
Tại điểm a, khoản 2, điều 47 xác định: Tài sản ảo trên môi trường điện tử là một loại tài sản số có thể được dùng cho mục đích trao đổi hoặc đầu tư. Tài sản ảo không bao gồm chứng khoán, các dạng số của tiền pháp định và tài sản tài chính khác theo quy định của pháp luật về dân sự; tài chính.
- Ngày 09/9/2025, Chính phủ ban hành Nghị Quyết 05/2025 về việc thí điểm thị trường tài sản mã hoá tại Việt Nam. Thời hạn thí điểm là 05 năm.
- Trong thời gian thí điểm, Bộ Công an và Ngân hàng nhà nước Việt Nam lựa chọn tối đa 05 tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hoá.
Như vậy thị trường Việt Nam đang là cơ hội tiềm năng để các nhà đầu tư tham gia.
Xem và tải tài liệu tại đây: Tiền điện tử và khung pháp lý
Tài liệu từ Luật sư Lê Đình Lý xem và tải về tại đây=> Sơ lược về thị trường tiền điện tử, tiền kỹ thuật số (tiền ảo) và pháp lý về tiền điện tử, tiền kỹ thuật số, tài sản mã hoá
